Blog

Prace wysokościowe

Prace wysokościowe, specyfika i zakres

Prace wysokościowe jak sama nazwa wskazuje to wszelkiego rodzaju zadania realizowane na wysokości.

Z uwagi na ciągłą konieczność systematyzowania pojęcie pracy na wysokości zostało ujęte prawnie w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Według prawa polskiego pracą na wysokości nazywamy pracę wykonywaną na wysokości 1m od poziomu, na który może nastąpić upadek. Oczywiście od każdej reguły są wyjątki podobnie i w tym przypadku. Nie mówimy o pracy na wysokość, jeśli wzniesiona powierzchnia przeznaczona do pobytu ludzi jest ogrodzona stałymi konstrukcjami, ścianami, balustradami o określonej wysokości uniemożliwiającymi wypadnięcie pracownika.

Należy pamiętać o tym, że praca na wysokości należy do prac szczególnie niebezpiecznych.

Z uwagi na duży stopień zagrożenia utraty zdrowia bądź życia przy wykonywaniu jej należy zachować szczególne środki ostrożności, min:

  • nadzór bezpośredni
  • imienny podział obowiązków
  • procedury wykonywania prac oraz procedury ratownicze
  • bezwzględne stosowanie adekwatnych środków ochrony

Prace wysokościowe każdemu kojarzą się z szelkami linkami, usługami alpinistycznymi np. na terenie m. Łódź, czyli z ostatnią formą w hierarchii zabezpieczeń, środkami ochrony indywidualnej chroniącymi przed upadkiem z wysokości.

norma EN-PN 363

Klasyfikacje względem ich wykorzystania określa norma EN-PN 363, środki powstrzymywania spadania, mówiąca o systemach pracy, zabezpieczania przy wykonywaniu prac wysokościowych.

Norma ta rozróżnia trzy systemy:

  1. prace w ograniczeniu
  2. prace w podparciu
  3. prace z zespołem łącząco amortyzującym

W przypadku dostępu budowlanego, tzn. prac, w których nasze działania na wysokości wspierane są przez różnego rodzaju konstrukcje, drabiny, podesty nie będzie większego problemu z rozróżnieniem systemu pracy według w/w normy, jednak w przypadku różnego rodzaju usług alpinistycznych, które nieodmiennie kojarzone są z terminem prac wysokościowych pojawi się problem z klasyfikacją.

Prace alpinistyczne

Prace alpinistyczne, czyli z wykorzystywaniem technik linowych można łatwo sklasyfikować kierując się środowiskiem, w jakim są wykonywane, mamy:

– przemysłówkę, rope access, dostęp linowy, czyli wszelkiego rodzaju prace wykonywane w środowisku przemysłowym, industrialnym
– drzewa, tree care, arborysyka, czyli prace z wykorzystaniem technik linowych wykonywane na drzewach

Dostęp linowy, praca w podwieszeniu jest formą pracy w podparciu. DL pierwotnie opracowany został z technik stosowanych w speleologii oraz wspinaczce, które z kolei swoje korzenie w kwestii wykorzystania liny do pracy mają w żeglarstwie. Wyciągnięto techniki, które miały zastosowanie praktyczne w celu umożliwienia pracownikom dostępu do trudno dostępnych miejsc bez użycia rusztowań, pomost czy urządzeń transportu biskiego. Industrial w odróżnieniu od otoczenia naturalnego cechuje się bardziej agresywnym środowiskiem, ostre tnące krawędzie, temperatury, chemia, to czynniki, które determinują żywotność jednego z podstawowych elementów mającego bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo pracownika – liny. Z początkiem powstania zawodu z uwagi na brak ujednolicenia różnice w technikach linowych używanych do pokonywania przeszkód w celu dotarcia do stanowiska pracy powodowały brak czytelności u współpracujących ze sobą osób. Różnice te były widoczne zwłaszcza przy kontakcie zespołów różnych narodowości. Z uwagi chęć usystematyzowania technik w celu czytelności i poprawy bezpieczeństwa pracy środowiska, zaczęły powstawać organizacje budujące systemy wytycznych i technik linowych. Obecnie najbardziej rozpoznawanymi organizacjami zrzeszającymi techników linowych są IRATA i SPRAT. Niemniej w wielu krajach istnieją lokalne organizacje kierunkujące wytyczne typowo pod lokalnie obowiązujące przepisy. W Polsce działa OTDL, Organizacja Techników Dostępu Linowego powstała w 2009r.
Dziś działalność sportowa i dostęp linowy to dwa różne bieguny i nie należy ich ze sobą łączyć. Dzieli je bariera technik, przepisów i osprzętu używanego przy operacjach.

wymagania przy wykonywaniu prac alpinistycznych

Jakie obecnie wymagania muszą być spełnione przy wykonywaniu prac alpinistycznych kierując się wytycznymi OTDL:

1.    Prace muszą być wykonywane przez minimum dwóch pracowników, co jest podyktowane względami ratunkowymi  (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 z późn. zm. ) .
2.    Przed przystąpieniem do wykonania prac dokonano oceny ryzyka i zastosowano środki eliminujące bądź zmniejszające to ryzyko (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.)
3.    W przypadkach szczególnych został sporządzony plan BIOZ. Został określony plan pracy z imiennym podziałem na kolejność wykonywanych zadań (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1126)
4.    Każdy pracownik posiada aktualne szkolenie BHP (Dz. U. z 2004 r. Nr 180 poz. 1860)
5.    Każdy pracownik posiada zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości powyżej 3m ( Dz. U. z 1996 r. Nr 69 poz. 332)
6.    Każdy pracownik posiada kurs dostępu linowego, uwzględniający procedury autoratownictwa. (Dz. U. z 2003 r. Nr 178 poz. 1745)
7.    Wszyscy pracownicy odbyli instruktaż stanowiskowy oraz za pisemnym potwierdzeniem zostali zapoznani z oceną ryzyka, planem BIOZ i wymaganą dokumentacją dotyczącą miejsca pracy (plan pracy, metoda dostępu, plan ratowniczy itp.) (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.)
8.    Osoby nadzorujące nabyły umiejętności udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej potwierdzone certyfikatem oraz są w stanie podjąć działania ratunkowe w przypadku pojawienia się sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia
(Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.)
9.    Należy używać tylko sprzęt zgodny z polskimi normami dotyczącymi sprzętu do pracy na wysokości. Stosowany sprzęt powinien umożliwiać ewakuację pracowników w przypadku wystąpienia niebezpieczeństwa. Stosowanie sprzętu sportowego do prac wysokościowych jest łamaniem zasad bezpieczeństwa  (Dz. U. z 2005 r. Nr 259, poz. 2173)
10. Praca powinna być wykonywana z użyciem, co najmniej dwóch lin. Liny roboczej – jako drogi wejścia, zejścia i podtrzymującej. Liny asekuracyjnej – jako ubezpieczającej w przypadku uszkodzenia liny roboczej (Dz. U. z 2003 r. Nr 178 poz. 1745)
11. Lina asekuracyjna musi być wyposażona w urządzenie samozaciskowe zgodne z polskimi normami, podążające za ruchami pracownika  (Dz. U. z 2003 r. Nr 178 poz. 1745)
12. Używany sprzęt jest kontrolowany, przeglądany i konserwowany przez osobę kompetentną. Każdy użytkownik powinien dokonywać oględzin przed każdorazowym użyciem sprzętu, a w przypadkach określonych przez producenta nie rzadziej niż raz na rok przez osobę kompetentną (PN-EN 365:2006).
13. Każde miejsce gdzie wykonywane są prace jest zabezpieczone przed dostępem osób postronnych oraz zostaje wygrodzona strefa niebezpieczna, w której istnieje zagrożenie spadającymi przedmiotami (Dz. U. z 2003 r. Nr 47, poz. 401)
14. Wszystkie narzędzia i akcesoria używane przez pracownika muszą być odpowiednio przytwierdzone do pracownika i zabezpieczone przed upuszczeniem  (Dz. U. z 2003 r. Nr 178 poz. 1745)
15. Został opracowany prosty system komunikacji pomiędzy pracownikami i zapewniony stały kontakt wzrokowy w celu podjęcia sprawnej akcji ratowniczej  (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.)
16.  Prace należy wykonywać tylko wtedy, gdy warunki pogodowe nie zagrażają bezpieczeństwu i zdrowiu pracowników  (Dz. U. z 2003 r. Nr 178 poz. 1745)

W środowisku miejskim, które robi się coraz bardziej zagęszczone i nieustannie pnie się coraz wyżej w górę a popyt na prace alpinistyczne ciągle rośnie. Podyktowane jest to często charakterem prac interwencyjnych i względami ekonomicznymi bądź ograniczeniami technologicznymi przy dotarciu do stanowiska pracy.

Podstawowe zadania, jakie wykonywane są obecnie przez alpinistów na terenie np. miasta Łodzi to:

  • szlagierowe mycie okien, fasad
  • czyszczenie hydrodynamiczne
  • montaże różnego rodzaju reklam na wysokościach
  • prace ogólnobudowlane gdzie problemem jest dostęp do stanowiska pracy
  • montaże konstrukcji stalowych
  • obsługa obiektów przemysłowych
  • prace na masztach, telekomunikacja
  • prace na wysokich kominach
  • transport linowy
  • malowania dachów, powierzchni pionowych na wysokościach
  • inspekcje

Arborystyka

Arborystyka to zawód mający za zadanie sprawowanie opieki nad drzewami od nasadzenia do kresu życia drzewa. Drzewa są wszechobecne w naszym otoczeniu a ich rola w ekosystemie jest niezastąpiona. Drzewo jak każdy żywy organizm podatny jest na różnego rodzaju choroby oraz ataki często ze strony człowieka czy aury.

Z uwagi na rozmiary, osiągane wysokości pielęgnacja drzewa to często praca na wysokości. Jednak z uwagi na otoczenie, zabudowę korony często jedyną metodą dostania się są wejścia z użyciem technik linowych. Jednak poruszanie się po drzewach na linach to jeszcze inna charakterystyka pracy. Techniki oraz oprzyrządowanie różnią się diametralnie od tych używanych w przemyśle. Podstawowym założeniem jest to, aby wchodząc na drzewo, wykonując na nim pracę nie doprowadzać do kaleczenia drzewa a związana z pielęgnacją ingerencja musi być procesem przemyślanym opartym na wiedzy z zakresu fizjologii drzewa.

Na potrzeby arborystyki również utworzone zostały organizacje promujące zasady właściwej kultury i bezpieczeństwa pracy. Mocno rozpoznawalną organizacją jest EAC – Tree Worker, niemniej w każdym kraju również działają organizacje lokalne w Polsce to FAP, Federacja Arborystów Polskich.

Podstawowym celem profesjonalnego arborysty jest przeprowadzenie zabiegów poprawiających stan oraz bezpieczeństwo drzewa w sposób nie przynoszący drzewu dodatkowej krzywdy. Dlatego grubą kreska należy oddzielić to od działań osób przystępujących do wejść na drzewa w celu pielęgnacji w drzewołazach czy ogławiających koronę z podnośnika.